دعاوی حقوقی

تعریف دعاوی حقوقی

دعاوی حقوقی یاهمان دعوای حقوقی ، دعوایی است که مرتبط باحقوق افراد وجبران خسارت ناشی ازنقض این حقوق است. این حقوق اغلب در قانون مدنی مشخص شده اند و به دو دسته اموال و اشخاص تقسیم میشوند .در دسته اموال موضوعاتی از قبیل مالکیت و حقوق افراد بر اموالشان، قرارداد خرید و فروش، اجاره، رهن، مطالبه طلب و یا امور مربوط به مسائل وصیت ، ارث و … مطرح میشود .همچنین در دسته مربوط به اشخاص، مسائلی که مرتبط با امور شخصی افراد میشود مانند تابعیت، ازدواج، طلاق، حضانت و … وجود دارد . لذا هر گاه در هر یک از این موضوعات، حق فردی بر اثر اعمال و رفتار فرد دیگری نقض شود و این نقض موجب خسارت یا ضرر مالی یا شخصی شود، میتوان علیه او، دردادگاه صالح برای “دعاوی حقوقی”، طرح دعوی کرد . خدمات مالی و حسابداری

(دعوا) یکی ازرایج ‌ترین اصطلاحات دردنیای حقوق میباشد. سیری گذرادر قوانین ایران حکایت ازآن داردکه این اصطلاح در این مقررات در معانی مختلفی به کار رفته و انواع مختلفی نیز دارد. در این مقاله ابتدا معنای لغوی و حقوقی این اصطلاح مورد بررسی قرارگرفته وسپس تفاوت بین دعاوی حقوقی وکیفری تبیین خواهدشد.همراه ماباشید.شرکت حسابداری

معنای لغوی وحقوقی «دعوا» چیست؟

درفرهنگ معین واژه‌ دعوادرمعانی مختلفی هم ‌چون ادعاکردن، خواستن، نزاع و دادخواهی به کاررفته است. از حیث حقوقی نیز تعاریف مختلفی برای این اصطلاح از سوی حقوق ‌دانان ارائه شده است که با معنای لفظی آن قرابت دارد. طبق تعریفی که دکتر عبدالله شمس، یکی از اساتید برجسته‌ی حقوق، در جلد نخست کتاب خود تحت عنوان آیین دادرسی مدنی ارائه نموده است، دعوی در معنای حقوقی عبارت است از توانایی قانونی که براساس آن مدعی حق تضییع یا انکارشده می‌تواند به مراجع ذی ‌صلاح مراجعه نموده و وارد بودن یا نبودن این ادعا را در معرض قضاوت بگذارد و از این مراجع ذی‌ صلاح ترتب آثار قانونی مربوطه را درخواست نماید. طرف مقابل نیز می‌تواند با آن مقابله نمایدوبرای وی این توانایی مقابله به معنای دعوامیباشد.فرسان

بنابراین، دعوا زمانی میتواند ایجادشود که اولاحق قانونی و مشروعی، واقعایا به صورت ادعایی وجود داشته باشدو ثانیا این حق قانونی و مشروع در عمل یا در ادعا مورد انکار یا تجاوز واقع شده باشد. در صورت وجود این دو قید مدعی حق میتواندبرای احقاق حق تضییع‌ شده‌ خوداقدام نماید.اگر نیاز به مشاوره حقوقی درخصوص دعاوی‌تان دارید می‌توانیدهمین الان با ما تماس بگیرید.

فرق بین دعاوی حقوقی و کیفری در چیست؟

دعوا، انواع مختلفی داردامادریک تقسیم ‌بندی کلی به 2نوع ” دعاوی حقوقی” ودعوای کیفری تقسیم میگردد.اشخاص حقیقی یا حقوقی که درصدد اقامه دعوا می ‌باشند، باید پیش ازهر اقدامی با بهره‌گیری ازمشاوره‌های تخصصی، حقوقی یا کیفری بودن موضوع دعوا را تشخیص داده و سپس براساس آن، اقدامات قانونی لازم را انجام دهند.مهم‌ ترین تفاوت بین دعاوی حقوقی ودعاوی کیفری بدین صورت است :

” تفاوت بین دعاوی حقوقی ودعاوی کیفری درنحوه طرح دعوی “

یکی ازمهم‌ ترین وجوه افتراق دعوای حقوقی ودعوای کیفری، نحوه‌ی طرح این دعاوی است. اقامه‌ی دعوای حقوقی نیازمند تنظیم و تقدیم دادخواست و در برخی از موارد قانونی، نیازمند تنظیم و تقدیم درخواست می ‌باشد اما طرح دعوای کیفری مستلزم تنظیم شکوائیه است. بنابراین، نمی ‌توان اموری را که فاقد جنبه‌ی کیفری است، از طریق طرح شکایت مورد پیگیری قرار داد. هم‌ چنین اقامه‌ی این دعاوی بدون پرداخت هزینه‌ی دادرسی امکان ‌پذیر نیست؛ با این تفاوت که هزینه‌ی دادرسی در تمامی دعاوی کیفری یکسان و برابر بوده اما دردعاوی حقوقی این هزینه براساس بهای خواسته متغیرمیباشد.

بنابراین، به میزانی که بهای خواسته افزایش یابد، هزینه‌ی دادرسی نیزافزایش خواهد یافت. البته درصورتی که خواهان دعاوی حقوقی توانایی پرداخت این هزینه رانداشته باشد، میتواند در ابتدا با تقدیم دادخواست اعسار بدون پرداخت این هزینه در مراحل ابتدایی، دعوای حقوقی خود را طرح نماید. به طرفین دعوای حقوقی، خواهان و خوانده و به طرفین دعوای کیفری، شاکی و مشتکی‌عنه گفته میشود. خدمات حقوقی

” تفاوت بین دعاوی حقوقی و کیفری درمرجع صالح به رسیدگی “

یکی دیگرازوجوه تمایز بسیارمهم میان “دعاوی حقوقی” وکیفری، مرجع قضایی صالح برای رسیدگی به هریک ازآن‌ها می ‌باشد. مرجع صالح برای طرح شکایت دادسرا می ‌باشد. البته این شکایات ممکن است در نزد ضابطان دادگستری (هم‌ چون افسران و درجه ‌داران نیروی انتظامی) نیز صورت گیرد ولی با این حال باید آن ‌ها نیز پس ازثبت شکایت آنرابه مقامات قضایی ارجاع دارند.

پس ازانجام تحقیقات مقدماتی درخصوص پرونده، حسب این که موضوع شکایت چه باشد، “پرونده کیفری” باصدور قرارجلب به دادرسی به دادگاه‌های کیفری ارجاع داده میشود تاپس از انجام بررسی‌ های لازم حکم قانونی صادر شود. این در حالی است که در دعوای حقوقی مراجع قضایی حقوقی صلاحیت رسیدگی به دعوا را دارند و اساسا نهاد داد سرا در این مراجع وجود ندارد. از حیث صلاحیت محلی نیز در دعاوی حقوقی قاعده آن است که دادگاه محل اقامت خوانده صلاحیت رسیدگی دارد اما در دعاوی کیفری شکوائیه باید در دادسرای محل وقوع جرم تنظیم گردد.

دعاوی حقوقی

 

” تفاوت بین دعاوی حقوقی وکیفری در اسباب طرح دعاوی “

تمایزمهم دیگری که میان دعوای حقوقی وکیفری وجود دارد، به سبب طرح هر یک ازاین دعاوی بازمیگردد. بدین معنا که دعوای کیفری که با تنظیم شکایت ‌‌نامه باید طرح شود، برای موقعیتی است که موضوع جنبه‌ی کیفری دارد. به عبارت بهتر، در صورتی که شخصی ادعا داشته باشد حقی از وی تضییع شده و تضییع این حق با رفتاری صورت گرفته باشد که قانون‌ گذار آن را جرم‌ انگاری کرده است، شخص مدعی باید با طرح دعوای کیفری درراستای احقاق حق خودگام بردارد.

مقصود ازجرم نیزرفتاری است که قانون‌ گذاردر قانون مجازات اسلامی یاقوانین دیگربرای آن مجازات درنظر گرفته است. حال اگر تضییع حق با رفتاری صورت گرفته باشد که قانون گذار آن را جرم ‌انگاری نکرده است، تنها راه موجود برای احقاق حق طرح دعوای حقوقی از طریق تنظیم دادخواست خواهد بود. در واقع امکان دارد که شخصی با رفتار خود حق دیگری را مورد تعرض قرار دهد اما این رفتار عنوان مجرمانه نداشته باشد. در این حالت طرح دعوای حقوقی تنهاراهی است که صاحب حق پیش روی خوددارد.

” تفاوت در نتیجه و اثر مترتب برطرح دعاوی کیفری و حقوقی “

تفاوت بین “دعاوی حقوقی” و “دعاوی کیفری” دیگری که وجوددارد، نتیجه واثرمترتب برهریک ازاین دعاوی می‌ باشد. همان ‌طور که ذکر شد، طرح دعاوی کیفری زمانی محمل قانونی دارد که رفتار انجام شده که به تضییع حقوق دیگری انجامیده است، دارای عنوان مجرمانه باشد؛ یعنی قانون‌ گذار آن را جرم‌ انگاری نموده و برای آن مجازات در نظر گرفته باشد. مهم ‌ترین اثر مترتب بر طرح دعوای کیفری آن است که در صورت صدور حکم محکومیت، شخص محکوم علاوه بر اینکه ملزم می‌ گردد آسیب وارده بر طرف مقابل را جبران نماید، به تحمل مجازات قانونی نیزمحکوم میشود.

این درحالی است که دردعاوی حقوقی، نمیتوان ازدادرس انتظار صدورحکم مجازات شخص محکوم راداشت زیرا اساسا نه وی صلاحیت صدور چنین حکمی را دارد و نه آن‌که رفتار ارتکاب یافته جنبه‌ی مجرمانه دارد که منجر به صدور حکم مجازات برای محکوم شود. در این دعاوی ضمانت ‌اجرای قانونی حسب مورد و با توجه به نوع دعوا متفاوت از دعوای کیفری است. با این حال ممکن است پرونده کیفری در مسیری قرار گیرد که برخی از اصحاب دعوا سعی داشته باشند بخاطر منافع خود، امر کیفری را به امر حقوقی بدل نمایند. در این موارد باید توجه داشت که تبدیل امر کیفری به امر حقوقی موجب می ‌شود که بخش مهمی از ضمانت ‌اجرا در احقاق حق از بین برود و درعمل موجب تحمیل ضرر وزیان برطرف مقابل گردد.

تفاوت دادخواست با شکوائیه چیست؟

شکایت کیفری یاهمان دعاوی کیفری ابتدادردادسرا مطرح میشود وبعد ازتحقیقات درکلانتری ( یا آگاهی ) و دادسرا به دادگاه کیفری فرستاده می ‌شود. به شخصی که شکایت کیفری می‌ کند شاکی و طرف مقابل او متهم گفته می ‌شود. متن شکایت شکوائیه نامیده می‌شود که در هر برگه ‌ای می‌ توان نوشت. پس اولین قدم برای ثبت شکایت کیفری مراجعه به دادگاه کیفری و دریافت فرم شکواییه است. شکواییه، ورقه چاپی ‌ای است که موارد از قبیل نام شاکی، آدرس وموضوع دعوی درآن نوشته شده است که بایدتوسط شاکی تکمیل شود.

درمقابل، دعوای حقوقی مستقیمادر دادگاه حقوقی مطرح میشود و شخصی که دعوا راطرح می‌کند خواهان و طرف مقابل او خوانده نامیده می‌ شود. در بسیاری از مواد قانونی داد خواست به معنی برگه دادخواست استفاده می ‌شود که همان برگه‌ ای‌ است که شخص به وسیله آن طرح شکایت حقوقی یا همان دادخواهی خود را به دادگاه ارائه میکند. متن خواسته باید دربرگه مخصوصی که دادخواست نام داردنوشته شود.

به‌ طور خلاصه تفاوت دادخواست باشکوائیه را میتوان در این موارد نام برد :

  • “شکایت کیفری” مربوط به “دعاوی کیفری” است که مقررات مربوط به آئین داد رسی کیفری برآن حاکم است ولی دادخواست حقوقی مربوط به ثبت دعوای حقوقی که مقررات آئین دادرسی مدنی درآن اعمال میشود.
  • دادخواست حقوقی به دادگاه حقوقی وشکوائیه به دادسرا یادادگاه کیفری ارائه داده میشود.
  • برای ثبت دعوای حقوقی بایددادخواست ( دادخواست حقوقی ) تنظیم کرد ولی برای اقامه دعوای کیفری نیازبه تنظیم شکواییه میباشد.
  • شکوائیه راهم میتوان دربرگه معمولی “به شرط درج اطلاعات لازم ” وهم میتوان درفرم مخصوص شکواییه نوشت. اما طرح شکایت حقوقی بایدحتما درفرم دادخواست چاپی ثبت وتنظیم شود.

 

 

 

 

موضوعات واجددو جنبه‌ حقوقی وکیفری

حال که مهم‌ ترین تمایزهای میان دعاوی حقوقی وکیفری مورد اشاره قرارگرفت، اشاره به این نکته نیزضروری است که برخی از موضوعات فقط حقوقی، برخی دیگر صرفاکیفری و برخی نیز هم حقوقی و هم کیفری می ‌باشند. در دو گروه نخست (یعنی دعاوی صرفاً حقوقی و یا دعاوی صرفاً کیفری) ، فقط یک راه برای احقاق حق وجود دارد اما در موضوعاتی که دارای دو جنبه می‌ باشند، شخصی که ادعا دارد حقی از وی ضایع شده است می ‌تواند هر یک از دو روش فوق ‌الذکر (حقوقی یا کیفری) را برای احقاق حق خود به کار گیرد. یکی از بارزترین موضوعاتی که دارای دو وجه کیفری و حقوقی می ‌باشد و برای پیگیری آن‌ می‌توان از هر دوروش بهره جست، صدورچک روزبلامحل است.

صدور چک روزبلامحل جرم است؛ از این رودارنده‌ی چک بلامحل هم میتواند ضمن تنظیم شکوائیه بامطالبه‌ی وجه چک و ضرر و زیان خود در دادگاه کیفری در پی وصول مبلغ چک خود برآید و هم‌ می‌تواند با تنظیم دادخواست حقوقی به این هدف برسد. همان ‌طور که پیش ‌تر نیز ذکر شد، در صورت طرح دعوای کیفری صادرکننده‌ی چک علاوه بر الزام به پرداخت مبلغ چک، با مجازات قانونی صدور چک بلامحل نیزمواجه خواهد شد.

ولی درصورت طرح دعوای حقوقی حکم صادره صرفامشتمل برالزام به پرداخت مبلغ چک وهم ‌چنین خسارت تأخیر تأدیه خواهد بود.با توجه به اینکه پیگیری موضوع دعوابراساس هر یک از روش‌ های حقوقی و کیفری دارای مزایا و معایب خاصی است، تعیین دقیق مسیر حقوقی برای احقاق صحیح حق دراین قبیل موضوعات اهمیت مضاعفی پیدامیکند.

 

شکایت کیفری بهتر است یا حقوقی ؟

درمبحث تفاوت بین دعاوی حقوقی وکیفری، یکی ازسوالاتی که بسیارپرسیده میشود این است که شکایت کیفری بهتر است یا حقوقی؟ نکته‌ای که باید به آن توجه کنید این است که بدانید شکایتی که قصد مطرح کردن آن را دارید حقوقی است یا کیفری؟ از آنجایی که مراجع متعدد دادگستری هر کدام عهده‌دار رسیدگی به یک سری امور و دعاوی مشخص هستند شکایتی که در دادگاه کیفری مطرح می ‌شود نمی ‌تواند در دادگاه حقوقی مطرح شود. هم چنین هر کدام از این مراجع، آیین دادرسی مخصوص به خود را دارند یعنی برای اقامه دعوی در هر یک از این دادگاه ‌ها باید تشریفات مخصوص به همان مرجع راطی کرد تا دادگاه بتواندبه موضوع دعوی رسیدگی کند.

به عبارت دیگرهر کدام از این شکایتها شعبه دادسرا و دادگاه مخصوص خودشان رادارند که شما باید برای طرح شکایت به آن ها مراجعه کنید. برای شناخت این که یک دعوا حقوقی است یا کیفری، یک راه ‌حل ساده این است که دعوا زمانی کیفری است که کاری که طرف مقابل انجام می ‌دهد و باعث ضرر و زیان شما شده در قانون جرم محسوب شود و شما با شکایت کردن، به ‌دنبال کیفر شدن و مجازات متهم باشید. اما دعوای حقوقی تنها اختلافی است که هدف شما از پیگیری آن، معمولا مجازات طرف مقابل نیست بلکه میخواهید به حق و حقوق خود یا ارث و میراث یا نفقه ‌تان برسید یا اینکه خسارتی راکه به شما واردشده است بگیرید.

شکایت کیفری چیست؟

شکایت کیفری مربوط به ” جرایم کیفری ” میباشدیعنی عملی که دادگاه برای مرتکب آن مجازات تعیین میکند . برای رسیدگی، شکایت کیفری را باید ابتدا به مرجعی بنام دادسرا برد و بعد از انجام تحقیقات درکلانتری و دادسرا , جهت رسیدگی به دادگاه کیفری فرستاده می ‌شود. شکایت کیفری را بدون استفاده از وکیل هم می‌توان در دادگستری مطرح کرد و برای مطرح کردن آن ( ازهرنوعی که باشد ) فقط یک تمبر ۲۰۰۰ تومانی لازم است که دردادگستری برروی آن زده میشود.

برای دعوت کردن طرف شکایت کیفری “متهم” به دادگاه ورقه‌ای به نام احضاریه برای اوفرستاده می‌شود و اگر متهم (مشتکی عنه) به احضاریه توجه نکند و در وقت تعیین شده خود را به مرجع قضایی معرفی نکند، او راجلب و به اجبار به دادگستری میبرند.پرونده کیفری حتی با پس گرفتن شکایت ازطرف شاکی هم بسته نمیشوند (مثل شکایت راجع به قتل، زنا، رشوه).

شکایت حقوقی چیست؟

برای شکایت حقوقی یاهمان دعوای حقوقی دادگاه مجازاتی درنظر نمیگیرد وفقط مرتکب عمل را به دادن حقوق قانونی دیگران یا انجام تکالیفش ملزم می‌کند. این شکایت حتما باید در ورقه مخصوصی به نام دادخواست نوشته شود وگرنه به آن رسیدگی نمی‌ شود ( ورقه داد خواست در داخل دادگستری ‌ها قابل خریداری می‌ باشند ) وسپس دادخواست حقوقی باید مستقیما به دادگاه برده شود. اکثر شکایت ‌های حقوقی باید توسط وکیل دادگستری مطرح شود به طور مثال شکایت‌هایی که موضوع آن مالی وبیشترازیک میلیون تومان است.

برای طرح ” شکایت حقوقی” ، بایدبه تناسب ارزش مالی که راجع به آن دعوا مطرح شده یک ونیم درهزارتمبر باطل کرد مثلابرای گرفتن یک طلب۱۰ میلیون تومانی بالغ بر۱۵۰ هزارتومان تمبرلازم است. برای دعوت کردن طرف شکایت حقوقی (خوانده) از ورقه‌ای به نام اخطاریه استفاده می ‌شود و اگرخوانده به‌موقع حاضر نشود، منتظر او نمی‌ مانند و ممکن است حق را به خواهان بدهند. شکایت‌های حقوقی باپس گرفتن دعوا ازطرف شکایت‌ کننده، خاتمه مییابند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.